Kategori: Makaleler

Biyokütle Enerjisi Yenilenebilir Mi? İzmir’in sıcak sokaklarında yürürken, bir yanda çiçekler, diğer yanda rüzgarın hışırtısı ve bir de ben… Enerji kaygılarım, gündelik hayatın içinde her an yanımda. Geçen gün arkadaşlarla kafede otururken, “Biyokütle enerjisi yenilenebilir mi?” sorusuyla karşılaştım. Hani şu, çöplerin, atıkların, aslında her türlü organik maddenin enerjiye dönüştürülmesiyle ilgili konu. Evet, bu tür derin bir soru, biraz “ağır” gibi görünebilir ama ben de tam o sırada bir arkadaşımın kahvesini yanlışlıkla devirdiğim için o kadar “derin” olamadım. Neyse, ben size anlatmaya çalışırken bir yandan kafamda “Biyokütle enerjisi yenilenebilir mi?” sorusunun komik bir versiyonunu kuruyorum. Hadi başlayalım! Biyokütle Nedir, Ne Değildir?…

Hapşırdıktan Sonra Neden Çok Yaşa Denir? Birçok kültürde alışkanlık haline gelmiş olan “çok yaşa” demek, gündelik hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Ancak bu yaygın gelenek, her zaman bu kadar yaygın değildi ve kökenleri, tarih boyunca değişen toplumsal normlar ve inançlarla şekillenmiştir. Neden hapşırdıktan sonra “çok yaşa” denir? Bu basit ama ilginç söylem, hem kültürel hem de tarihsel bir mirası taşır. Geçmişi anlamak, sadece bugünü değil, toplumsal dinamiklerin nasıl şekillendiğini ve birbirine bağlı olduğunu kavramamıza da yardımcı olur. Hapşırmanın Tarihsel Anlamı ve İlk İnanışlar Hapşırmak, insanlık tarihi boyunca birçok farklı kültürde derin anlamlar taşıyan bir eylem olmuştur. İlk olarak, antik…

CV’de Öğrenim Durumuna Ne Yazılır? Felsefi Bir Yaklaşım Dünya üzerinde herkesin bir kimliği, bir hikayesi vardır. Peki, bu kimliklerin en belirgin izlerinden biri olan eğitim geçmişi, bizim kim olduğumuzu ne kadar yansıtır? Bir CV, kişisel bir belge olmanın ötesinde, toplumsal kimlik ve başarı anlayışımızı da yansıtan bir aynadır. “Öğrenim durumu” kısmına ne yazmak gerektiğini düşünürken, bu soruya farklı bir bakış açısıyla yaklaşmak önemli olabilir: Eğitim, sadece bilgi edinmek midir? Bir kimlik oluşturma süreci mi? Yoksa toplumsal statüye ulaşmanın bir yolu mu? Bu sorular, etik, epistemolojik ve ontolojik perspektiflerden bakıldığında daha da derinleşir. Bazen bir CV, sadece bir iş başvurusu belgesinden…

1 Japon Balığı Kaç TL? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bakmak Hayatın içinde bazen minik detaylar, çok daha derin anlamlar taşır. Örneğin, “1 japon balığı kaç TL?” sorusu, aslında toplumun farklı kesimlerinin yaşadığı eşitsizlikleri ve sosyal adalet problemlerini sorgulamak için ilginç bir pencere sunuyor. Sokakta, toplu taşımada veya bir kafede yapılan bu gibi sıradan konuşmalar, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi konularla iç içe geçiyor. Gelin, bu basit soruyu toplumsal bir mercekten, biraz da kişisel deneyimlerimle inceleyelim. Japon Balığı ve Ekonomik Eşitsizlik 1 japon balığı kaç TL sorusu, aslında çok basit bir şekilde fiyatlarla alakalı gibi gözükse…

İslamiyetin Yayılışı: Ekonomik Bir Perspektif Kaynaklar her zaman kıttır ve bu kıtlık, toplumsal ve bireysel seçimleri şekillendirir. İnsanlar, sınırlı kaynaklarla en iyi nasıl faydalanabileceklerini düşünürken, bazen bilinçli tercihler yapar, bazen de mevcut koşulların zorlamasıyla hareket ederler. Ekonomi, bu dinamiklerin bir yansımasıdır; toplumsal refah, piyasa dengesizlikleri ve bireysel karar mekanizmaları her dönemde insanların ve toplumların gelişimini etkileyen faktörlerdir. İslamiyetin yayılışı da benzer şekilde, ekonomik faktörlerle derin bir bağa sahiptir. Peki, İslamiyet hangi dönemde yayılmıştır ve bu süreç, mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi açısından nasıl bir anlam taşır? İslamiyetin yayılma sürecini yalnızca dini bir hareket olarak değil, aynı zamanda ekonomik bir fenomen…

Özel İsimleri Nasıl Anlarız? Felsefi Bir İnceleme Bir sabah uyanıp gözlerinizi hayata açtığınızda, ilk duyduğunuz kelime genellikle bir isim olur. Belki de bir aile bireyinizin adı, belki de sizi tanıyan bir arkadaşınızın sesi… İsimler, dünyayı anlamlandırma biçimimizin temelleridir. Peki, birinin adını duyduğunuzda, bu ismin gerçekte neyi temsil ettiğini, neyi işaret ettiğini tam olarak biliyor muyuz? Özel isimlerin ne anlama geldiği, onların nasıl anlam kazandığı ve bu anlamın toplumsal, dilsel ve ontolojik boyutları, felsefede yıllardır tartışılan bir mesele olmuştur. Bu yazıda, özel isimlerin anlamını ve nasıl anlaşıldığını etik, epistemoloji ve ontoloji gibi felsefi disiplinler açısından inceleyecek, farklı filozofların bakış açılarını ve…

Östrojen Eksikliği ve Toplumsal Düzen: İktidarın Doğası Üzerine Bir Analiz Sosyal yapının sağlık sorunları üzerinden okunması, toplumsal ilişkilerin zihinlerdeki yerleşik kalıplarını zorlayabilir. Östrojen eksikliği gibi biyolojik bir fenomen, yalnızca fiziksel bir durum olarak anlaşılmamalıdır. İnsan bedeninin kimyasal dengesiyle oynanması, aynı zamanda toplumsal düzenin temel bileşenlerine de ışık tutan bir metafora dönüşebilir. Zira her bireyin biyolojik yapısındaki değişim, toplumda var olan iktidar ilişkilerine, kurumların işleyişine, ideolojik yapılara ve yurttaşlık olgusuna dokunan bir yansıma yaratabilir. Östrojen eksikliğine dair farkındalık, bir yandan biyolojik bir gereksinim meselesiyken, diğer yandan iktidar mekanizmalarının ve toplumsal yapının dinamiklerini yeniden düşünmeye davet eden bir çağrı olabilir. İktidar, Kurumlar…

Yakutistan Türkiye’den Büyük Mü? Derinlemesine Bir İnceleme Giriş: Bir Yerin Büyüklüğü Ne Anlama Gelir? Hayatımızda zaman zaman, hiç beklemediğimiz yerlerden bilgiler gelir. Örneğin, bir gün internette gezinirken bir harita görürsünüz: Yakutistan. Adını duyduğunuzda belki de kafanızda birkaç soru belirir: Nerede? Ne kadar büyük? Ya da belki de, Türkiye’yle kıyaslandığında, Yakutistan gerçekten de büyük mü? Hepimiz, boyutları daha iyi anlayabilmek için karşılaştırmalar yaparız. Yaşadığımız yerin, dünyanın diğer köşelerindeki coğrafyalarla ne kadar ilişkisi olduğunu görmek isteriz. Bugün, bu merakınızı gidermek için Yakutistan’ın büyüklüğünü Türkiye ile karşılaştıracağız. Yakutistan Nerededir? Kısa Bir Coğrafi Tanıtım Yakutistan: Rusya’nın Devasa Bölgesi Yakutistan, resmî adıyla Saha Cumhuriyeti, Rusya’nın…

Sancak Sistemi: Kim Getirdi ve Ne İfade Ediyor? Sancak sistemi, Osmanlı İmparatorluğu’nun yönetim yapısında önemli bir yere sahiptir. Hangi isim bu sistemi getirdi diye sorulursa, bu soruya vereceğimiz yanıtın kesin olmamakla birlikte, genellikle Yavuz Sultan Selim dönemi ile ilişkilendirildiğini söyleyebiliriz. Ancak sistemin kökleri, çok daha öncelere, Orhan Gazi’nin zamanına kadar uzanır. Sancak, kelime anlamıyla bir bayrak, sembol olarak da bir kimliktir. Osmanlı’da ise sancaklar, askerî birliklerin simgeleri, bölgesel yönetimin otoritesinin sembolleriydi. Peki, bu sistemin Osmanlı’daki rolü, getirdiği yenilikler ve etkiler gerçekten bu kadar anlamlı mıydı? Yoksa bir yere kadar faydalı olabilen, sonra sistemin işleyişini engelleyen bir yapı mıydı? İşte, sancak…

Uzay Neden Bu Kadar Soğuk? Antropolojik Bir Perspektif Günlük yaşantımızda, etrafımızdaki dünyanın sıcaklığını ve konforunu alıştığımız bir düzende deneyimleriz. Fakat, bir adım dışarı atıp gökyüzüne baktığımızda, orada bir soğukluk hissi vardır. Uzay, neredeyse tamamı boş olan ve dünya üzerindeki yaşamın dinamiklerinden uzak, korkutucu bir soğukluğa sahip gibi görünür. Peki, uzayın soğukluğunu sadece fiziksel bir fenomen olarak mı ele almalıyız? Veya bu soğukluğa kültürel anlamlar yükleyerek, insanlık tarihindeki farklı bakış açılarını keşfetmeye mi odaklanmalıyız? Antropologların gözünden, uzayın soğukluğu yalnızca fiziksel bir özellik değil; kültürlerin çeşitliliğinde de soğukluğa dair farklı anlayışların, sembollerinin ve kimliklerin şekillendiğini keşfetmek mümkün. Bu yazıda, uzayın soğukluğunu antropolojik…